digg it
del.icio.usW warunkach bezwzględnego wyzysku rozwój umysłowy dzieci, pracujących niemal bezustannie i wykonujących mniej lub bardziej jednostajną pracę, zostaje zahamowany. Cytuje, znów na podstawie materiałów oficjalnych, odpowiedzi dzieci na rozmaite pytania. Wynika z nich, że w głowach tych dzieci panuje niesłychana gmatwanina pojęć i myśli. Dwunastoletni chłopiec mówi, że „cztery razy cztery jest osiem, ale cztery czwórki jest szesnaście... Król to ten, do kogo należy wszystko złoto i pieniądze. Mamy króla, podobno jest to królowa, nazywa się księżniczka Aleksandra. Podobno wyszła za mąż za syna królowej. Księżniczka jest mężczyzną".
Z cytowanego materiału urasta przerażający obraz losu dzieci, zaprzedawanych przez rodziców z nędzy w niewolę przedsiębiorcy. Ten ponury obraz nie zachęcał do snucia rozważań na temat udziału dzieci w działalności produkcyjnej i zdawał się wręcz przeczyć możliwościom traktowania pracy jako drogi uspołecznienia.
Precyzyjnie określa istotne przyczyny tych zjawisk. Były nimi stosunki ekonomiczne kapitalizmu. Udział dzieci w działalności produkcyjnej nie jest w istocie swej czymś, co należy tępić, wręcz przeciwnie, jest to zjawisko dodatnie, trzeba natomiast tępić formy, które działalność ta przybiera na skutek stosunków ustrojowych,
Istnienie możliwości zmiany warunków, które uczyniły pracę dzieci zjawiskiem wstrząsającym, potwierdzają fakty, jakie gdzieniegdzie zaistniały w wyniku przedsiębrania przez angielskie czynniki oficjalne kroków zmierzających do ochrony dziecka.
„Już w r. 1840— powołano komisję parlamentarną do zbadania sprawy pracy dziecięcej. Jej sprawozdanie z roku 1842 odsłoniło, według słów N.W. Seniora, najstraszliwszy obraz chciwości, samolubstwa i Okrucieństwa kapitalistów i rodziców, najstraszliwszy obraz nędzy, zwyrodnienia i zagłady dzieci, i młodocianych, jaki kiedykolwiek widziano na świecie..." .
W ciągu dwudziestolecia władze angielskie nie reagowały na dokumenty w sprawie pracy dzieci i zajęto się nią dopiero po roku 1863.
